OBAVIJEST

UNIVERZITET U TUZLI
FAKULTET ELEKTROTEHNIKE
Ul. Franjevačka br. 2.
           TUZLA



O B A V I J E S T


ALIJA KUPUSOVIĆ, bachelor ing. el., javno će braniti završni magistarski rad, pod naslovom:



“Uticaj harmonica na gubitke i životni vijek transformatora“,



dana 10. 07. 2017. godine u 14,oo sati u Multimedijalnoj sali Univerziteta u Tuzli, pred Komisijom u sastavu:


1. Dr sc. Vlado Madžarević, red. prof. – predsjednik,
Uža naučna oblast Elektrotehnika i sistemi konverzije energije
Fakultet elektrotehnike Univerziteta u Tuzli
2. Dr sc. Majda Tešanović, doc. – mentor i član,
Uža naučna oblast Elektrotehnika i sistemi konverzije energije
Fakultet elektrotehnike Univerziteta u Tuzli
3. Dr sc. Nerdina Mehinović, vanr. prof. – član,
Uža naučna oblast Elektrotehnika i sistemi konverzije energije
Fakultet elektrotehnike Univerziteta u Tuzli



Završni magistarski rad može se pogledati u Sekretarijatu Fakulteta, radnim danom od 10,oo do 14,oo sati.
Pristup javnosti je slobodan.

 


REZIME RADA


Transformatori su najvažnije komponente elektroenergetskog sistema. Pojava harmonijskih izobličenja može uzrokovati dodatne gubitke, usljed toga i abnormalan porast temperature, a samim time i skraćenje životnog vijeka transformatora. Mjerenje gubitaka u željezu i bakru trofaznog transformatora je bitno da bi se otkrilo kako se ponašaju transformatori pri nelinearnom opterećnju. Pri proračunu gubitaka transformatora pretpostavlja se da je naponski izvor sinusoidalan i impedansa opterećenja  linearna.
Harmonici i distorzije struja i napona u energetskim sistemima prisutni su decenijama. Danas, broj uređaja koji uzrokuju nastajanje harmonika naglo raste. Upotreba elektroničke opreme, elektroničkih elemenata sve je zastupljenija i moguće je pronaći na svim nivoima u energetskim sistemima. Jedan od rezultata ovog povećanog korištenja elektroničke opreme je značajan nivo uticaja harmonika i distorzija na rad energetskog sistema.
Negativne posljedice viših harmonika struja i napona na transformatore često prolaze i neopaženo, dok se ne dogodi kvar. U nekim slučajevima transformatori su radili zadovoljavajuće za duži period i u relativno kratkom vremenu je došlo do kvara kada je došlo do promjene opterećenja. Opterećenje transformatora se mijenja u toku dana kao i temperatura ambijenta. Zato je neophodno imati tačan i primjenjiv metod za predviđanje i procjenu efekata harmonika na gubitke transformatora, a  time i na skraćenje životnog vijeka transformatora.
Za proračun gubitaka danas se koriste i dalje razvijaju razni modeli bazirani na metodi konačnih elemenata, primjeni naprednih tehnika (neuronske mreže, genetski algoritmi i sl.), .
Za estimaciju sadržaja harmonika postoje tri metode i to određivanjem:
-  faktora izobličenja - Crest factor CF,
- harmonijskog faktora HF ili procentualno izraženog faktora ukupnog harmonijskog izobličenja THD%-Total harmonic distorsion i
- K faktora.
Nedostatak dosadašnje prakse pri proizvodnji transformatora je taj što mnogi proizvođači testiraju i kalibriraju svoje jedinice samo sa sinusoidalnim strujama.
Sve ovo nameće potrebu za istraživanjem i analizom problema postojanja harmonika u energetskom sistemu i njihovog uticaja na gubitke kod transformatora i skraćenje životnog vijeka transformatora.
U radu je razmatran rad trofaznih transformatora pri datim naponima i strujama kako za linearno, tako i za nelinearno opterećenje. Pokazano je da je modelima moguće dobiti uvid u povećanje gubitaka kao i procjeniti skraćenje životnog vijeka transformatora usljed prisustva harmonika u elektroenergetskom sistemu.
Ključne riječi: transformator, viši harmonici, dodatni gubici, životni vijek