OBAVIJEST

UNIVERZITET U TUZLI
PRIRODNO-MATEMATIČKI FAKULTET
Tuzla, 13.01.2017. godina



Na osnovu člana 18. Pravilnika o završnom magistarskom radu na II ciklusu studija Univerziteta u Tuzli, Sekretarijat Univerziteta



O B J A V L J U J E


 
Edvina Ibradžić, bachelor geografije   javno će braniti  završni magistarski rad, pod naslovom :



„Frekvencija mikronukleusa u eritrocitima Babuške (Carassius gibelio) iz  jezera Hazna i Vidara“



 
u petak  27.01.2017. godine u Sali broj: 203 Prirodno-matematičkog  fakulteta Univerziteta u Tuzli,  sa početkom u 12 sati
pred Komisijom u sastavu:



1. Dr.sc. Snježana Hodžić, vanredni profesor, predsjednik
Uža naučna oblast „Genetika, biologija ćelije i mikrobiologija“
Prirodno-matematički  fakultet  Univerziteta u Tuzli.
2. Dr.sc. Amela Hercegovac, docent, mentor i član
Uža naučna oblast „Genetika, biologija ćelije i mikrobiologija“
Prirodno-matematički  fakultet  Univerziteta u Tuzli.
3. Dr.sc. Edina Hajdarević, docent, član
Uža naučna oblast " Biosistematika i morfologija životinja "
Prirodno-matematički  fakultet  Univerziteta u  Tuzli.

 


Za zamjenika jednog člana Komisije iz člana 1. ove Odluke imenuje se dr.sc. Adisa Ahmić, vanredni profesor  uža naučna oblast „Genetika, biologija ćelije I mikrobiologija” Prirodno-matematički  fakultet Univerziteta u Tuzli.

Pristup javnosti je slobodan.

Završni magistarski rad se može pogledati u Sekretarijatu Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Tuzli, radnim danom od 8,00 do 16,00 sati.

 



REZIME RADA



Intenzivan razvoj poljoprivrede i industrije doveo je do nastanka velike količine toksikanata, koje iz industrijskih ispusnih voda, poljoprivrednih zemljišta zbog prekomjerne upotrebe pesticida i herbicida, te iz raznih drugih izvora dospijevaju u vode tekućice i stajaćice koje ih akumuliraju i transportiraju. Takva onečišćenja mogu uzrokovati  promjene genetičkog materijala a također uticati i na opšte zdravstveno stanje riba. Svaka riblja vrsta ima karakteritične hematološke parametare tako da njihov monitoring omogućava uvid u zdravstveno stanje prije nego što nastanu veća oštećenja organizma. Za analizu genotoksičnosti moguće je primjeniti mikronukleus test koji podrazumijeva određivanje frekvencije mikronukleusa u eritrocitima ispitivane jedinke. Mikronukleusi predstavljaju male hromatinske strukture koje podsjećaju na jedro, a smještene su unutar interfazne citoplazme. Upravo naprijed navedeno je i predstavljalo osnovni cilj sprovedenog istraživanja.
Istraživanje je obuhvatilo ukupno 60 jedinki babuški, 30 jedinki babuški (lat. Carassius gibelio, Bloch, 1782) iz jezera Vidara i  30 iz jezera Hazna.
Za analizu učestalosti mikronukleusa i dvojedarnih eritrocita korištena je krv uzeta punkcijom srca od koje su napravljeni preparati diferencijalne slike koji su posmatrani svjetlosnim mikroskopom marke Motic. Analiza hematoloških parametara podrazumijevala je broj eritrocita, koncentraciju hemoglobina, vrijednosti hematokrita, vrijednosti hematoloških indeksa (MCV, MCH, MCHC), analizu leukograma. Broj eritrocita i broj leukocita određen je hemocitometrom uz pomoć Natt Herick-ove otopine. Vrijednosti koncentracije hemoglobina određene su spektofotometrom. Vrijednosti hematokrita određene su centrifugiranjem, metodom mikrohematokrita. Hematološki indeksi (MCV, MCH, MCHC) određeni su računski primjenom odgovarajućih formula. Zastupljenost pojedinih formi leukocita utvrđena je na osnovu difrencijalne krvne slike analizom krvnih razmaza obojenih metodom po Pappenheimu. Za statističku obradu podataka korišteni su funkcije iz softvera Graphpad Instat i Graphpad Prism 6 i Microsoft Exsel.
Učestalost mikronukleusa u krvi babuške se kretala u rasponu od 0,1% do 0,8% u jezeru Vidara i od 0% do 1,7% u jezeru Hazna. Nije utvrđena statistički značajna razlika u frekvenciji  mikronukleusa između jedinki izlovljenih u jezeru Vidara i jedinki iz jezera Hazna. Niske frekvencije mikronukleusa u oba jezera može se objasniti činjenicom da se izlov ribe vršio u kasnu jesen, a mikronukleusi pokazuju sezonalnu varijabilnost i to sa najnižim vrijednostima u kasnu jesen i najvećim vrijednostima u ljetnim periodima. Na učestalost pojave mikronukleusa, utiču i faktori kao što su  dob, spol, zdravstveno stanje ispitivanog organizma, vrsta polutanta, doza genotoksične tvari, sezona, temperatura vode i prehrana. Zastupljenost dvojedarnih eritrocita u krvi babuške u jezeru Vidara se kretala u rasponu od 0 (0%) do 8 (0,8%) po jedinki. Pojedinačan broj dvojedarnih eritrocita u jezeru Hazna kretao se od 0 (0%) do 14 (1,4%). Srednja vrijednost broja mikronukleusa i dvojedarnih  eritrocita veća je u jezeru Hazna nego u jezeru Vidra, te je utvrđena statistički značajna razlika između ova dva jezera. 
Srednja vrijednost eritrocita je veća u jezeru Hazna i iznosi 1,66 x 1012, a jezeru Vidara 1,43 x 1012. Visoke vrijednosti eritrocita mogu se objasniti  nižom koncentracijom kiseonika koja dovodi do stanja hipoksije. Prosječna srednja vrijednost koncentracije hemoglobina je veća u jezeru Hazna i iznosi 172,21 (g/l), a u jezeru Vidara 106,04 (g/l). Povećane vrijednosti hemoglobina vjerovatno predstavljaju adaptaciju na povećavanje temperature vode. Srednje vrijednosti hematokrita su skoro pa iste u oba jezera, u jezeru Vidara srednja vrijednost iznosi 0,318 (l/l) a u jezeru Hazna 0,317 (l/l). Srednja vrijednost MCV– a parametra u jezeru Vidara je iznosila 231,400 (fl) a u jezeru Hazna 188,108 (fl). Srednja vrijednost MCH- a parametra za jezero Vidara iznosi 74,15 (pg) a za jezero Hazna 102,10 (pg). Srednja vrijednost MCHC- a parametra u jezeru Vidara iznosi 336,03 (g/l) a u jezeru Hazna 518,30 (g/l).
Srednja vrijednost broja leukocita u jezeru Vidara iznosi 1,51 x 109 a u jezeru Hazna 1,82 x 109. Najveća izmjerena vrijednost ukupnog broja luekocita u jezeru Vidara iznosila je 2,75 x 109 najmanja izmjerena vrijednost iznosila je 0,6 x 109. Najveća izmjerena pojedinačna vrijednost leukocita u jezeru Hazna 4,05 x 109, najmanja izmjerena vrijednost ukupnog broja leukocita iznosila je 0,75 x 109.
Konstatovana prosječna zastupljenost pojedinih vrsta leukocita u diferencijalnoj krvnoj slici babuške iz jezera Vidara iznosi 18% za segmentirane neutrofile, 29,66% nesegmentirane neutrofile, 1,16% eozinofilne granulocite, 2,3% bazofilne granulocite, 2,66% heterofile, 6,26% za monocite i 40,88% za limfocite. Konstatovana prosječna relativna zastupljenost pojedinih vrsta leukocita u diferencijalnoj krvnoj slici babuške iz jezera Hazna iznosi 17,15%, za segmentirane neutrofile, 42,03% nesegmentirane neutrofile, 0,8% eozinofilne granulocite, 0,87% bazofilne granulocite, 2,33% heterofile, 1,83% monocite i 35 % za limfocite. U ovom jezeru najveću zastupljenost imaju neutrofili što ukazuje na činjenicu da su jedinke babuški u ovom jezeru izložene različitim uticajima stresa i različitim bolestima.
Vode iz jezera Vidara i Hazna, prema fizičko hemijskim parametrima pripadaju III klasi voda. Prisustvo mikronukleusa i dvojedarnih eritrocita u krvi babuške ukazuje na određeni stupanj genotoksičnog djelovanja ali ipak u dozvoljenoj granici. Do sada nije bilo podataka o učestalosti mikronukleusa u krvi babuške na području opštine Gradačac, jer istraživanja ovakvog tipa nisu rađena. Stoga, rezultati ovog istraživanja su veoma značajni i mogu se primjeniti za ostvarivanje uvida u zdravstveno stanje riba u cilju poboljšanja prehrane i zdravlja ljudske populacije.