FILOZOFSKI FAKULTET

U okviru filozofskog fakulteta postoji 11 studijskih odsjeka:

 

- Bosanski jezik i književnost

- Engleski jezik i njiževnost

- Njemački jezik i književnost

- Turski jezik i književnost

- Pedagogija i psihologija

- Historija

- Socijalni rad

- Žurnalistika

- Filozofija i sociologija

- Razredna nastava

- Tehnički odgoj i informatika

 

Pa je zbog toga, oblast naučno istraživačkog rada dosta raznovrsna. U zavisnosti od odsjeka naučno-istraživački rad ima i svoje određene specifičnosti, a zajednički cilj svih odsjeka je aktivno učešće nastavnika i saradnika na međunarodnim i domaćim naučnim konferencijama, kongresima i sl.

 

Naučno-istraživački rad Odsjek za bosanski jezik i književnost je na slijedećim oblastima:

- priroda akcenata, njihovo raspoznavanje, bilježenje, distribucija i akcenatske paradigme promjenljivih riječi u standardnom jeziku i organskim idiomima

- izučavanje razvoja i savremenog stanja standardnojezičkih normi bosanskog, hrvatskog i srpskog jezika

- izučavanje fonološkog nivoa i prozodijskog sistema standardnog bosanskog, hrvatskog i srpskog jezika

- temeljna naobrazba iz općeg jezikoslovlja

- temeljni pravci u evropskoj i američkoj lingvistici

- jezik / govor, distinkcija

- primijenjena lingvistika – strani jezici

- mjesto srednjojužnoslavenskog dijasistema u slavenskim lingvističkim školama

- orijentalna / germanska / latinska i engleska filologija, utjecaji na b/h/s/c sistem

- razlike u normama standardnih jezika u BiH

- historijski pokazatelji razvoja lingvističke stilistike

- morfologija standardnog b/h/s. jezika

- sintaksa standardnog b/h/s. jezika

- dijalektologija kao znanstvena disciplina

- osnovi teorije lingvističke geografije

- urbana dijalektologija

- historijska i sinhronijska dijalektologija

- razvoj akcenata srednjojužnoslavenskog dijasistema

- štokavsko, kajkavsko, čakavsko i torlačko narječje

- bosanskohercegovački dijalekti i ostali dijalekti srednjojužnoslavenskog dijasistema

- metodologija dijalektoloških istraživanja

- analiza tekstova iz različitih dijalekata

- pojam i sadržaj leksikografije

- razvoj leksikografije u Bosni i Hercegovini

- očuvani rječnici u starijoj bosanskohercegovačkoj leksikografiji

- rječnik: Enciklopedijski i jezični rječnici

- Savremena leksikografija u b/h/s jeziku

- Metodika nastave b/h/s. jezika

- Metodika nastave književnosti

- pisani jezik od 11. do kraja 15. stoljeća (doba srednjovjekovne Bosne)

- razvoj slavenskih pisama

- pisani jezik od kraja 15. do druge polovine 19. stoljeća (osmansko doba)

- bosanski književni jezik u drugoj polovici 19. i početkom 20. stoljeća (3. faza razvoja)

- recentna literatura o bosanskome jeziku

- četvrta faza razvoja bosanskoga književnog jezika

- peta faza razvoja bosanskoga književnog jezika

- usmena narodna književnost:Parryeva zbirka

- epigrafika, epitaf

- umjetnost stećaka

- status srednjovjekovne bosanske epigrafike unutar žanrovskog sistema srednjovjekovne bosanske književnosti

- poetika srednjovjekovne bosanske epigrafika: lapidarnost, teme i motivi, opća mjesta, figure...

- počeci književnog stvaranja u BiH

- književnohistorijskim odrednicama i literarnim vrednotama stvaralaštva u BiH u starijem periodu

- kulturalni i povijesni koncepti (povijesne teorije 19. i 20. stoljeća)

- stilovi i razdoblja književnosti 19. i 20. stoljeća

- književne i umjetničke prakse u odnosu na stilske formacije

- teorijska određenja. Definicije romana.

- počeci romana.

- razdoblje moralizma i psihologije.

- romantizam i roman

- filozofija epa i romana: arhaička i moderna kultura.

- koncepcija realizma.

- naturalizam i teorija »eksperimenta«.

- proza ekspresionizma i futurizma.

- temeljna dihotomija romana u dvadesetom stoljeću

- roman i svjetonazori filozofije povijesti. Od Brocha do Sartrea.

- poetike «novoga romana»

- postmoderni roman

- književnost, kultura i studije kulture

- imagologija

- identitet i alteritet (pojmovi drugog i drugosti)

- balkanizam, orijentalizam, egzotizam

- imagološke analize i interpretacije djela bosanskohercegovačke i južnoslavenskih književnosti

- teorijska određenja i historijat pojmova svjetska, komparativna književnost / knjiž. komparatistika.

- književna komparatistika i problemi tematologije, književnog posredovanja, prevođenja, uticaja, intertekstualnosti, intermedijalnosti, imagologije, hronotopa...

- teorije, metodologije i pristupi iz ugla komparativnog proučavanja književnosti (pozitivizam, Geistesgeschischte, formalizam, nova kritika, fenomenologija, teorija recepcije, psihoanalitička i arhetipska kritika, strukturalizam, semiotika, poststrukturalizam, kulturalni studiji)

- interliterarne zajednice

- književnopovijesne, epohalne, tipske, poetičke karakteristike i tokovi renasanse, baroka i klasicističke književnosti

- status bosanskohercegovačke književnosti unutar južnoslavenske interliterarne zajednice u periodu austrougarske vladavine

- procesi evropeizacije i «orijentalizacije» bošnjačke književnosti; kulturološko-emancipatorski koncepti i nacionalne polarizacije; pojmovi «preporod» i «preporodna književnost»; književno-kulturna misija Mehmed-bega Kapetanovića Ljubušaka

- koegzistencija i prožimanje stilova i poetika (od prosvjetiteljstva do moderne); kulturni i književni život; književna periodika (Bošnjak, Behar, Gajret, Biser)

- prosvjetiteljska i kulturna (= identitarna) misija Safvet-bega Bašagića

- između ideologije i literature: Osman Đikić, Avdo Karabegović Hasanbegov, S. Avdo Karabegović; Fadil Kurtagić.

- Edhem Mulabdić na razmeđu romantizma i realizma.

- modernizam u poeziji Muse Ćazima Ćatića.

- autorski tandem Osmana Nuri Hadžića i Ivana Milićevića: Osman-Aziz.

- skice i teme Nafije Sarajlić.

- počeci dramskog stvaralaštvau bh književnostima (Bašagić, Šantić, Resulović,,,)

- tri razdoblja u razvoju srpske književnosti u Bosni i Hercegovini tokom austrougarske vladavine (fokloristiško-romantičarsko, doba realizma, doba modernih književnih strujanja)

- centri kulturnog i književnog djelovanja bh Srba (Mostar, Sarajevo)

- značaj književne periodike (Bosanska vila, Zora)

- književnost «Mlade Bosne»

- prozna književnost; nastanak i razvoj bh pripovijetke iz usmene priče (Niko Besarović, Luka Grđić-Bjelokosić)

- afirmacija realizma (pripovijetke i romani S. Ćorovića) i modernog koncepta pripovijetke (P. Kočić)

- poezija u matici neoromantizma (Šantić, rani Dučić); parnaso-simbolistička sinteza (Dučić), uvođenje socijalnih motiva.

- folklorna i društvena melodrama (S. Ćorović). Između farse i poltičke satire (Kočićev Jazavac pred sudom)

- drame inspirisane narodnom pjesmom (A. Šantić)

- književna historiografija i kritika (Dučić, Vladimir Ćorović, D. Mitrinović)

- časopisi kao animatori književnog rada među bosanskohercegovačkim Hrvatima (listovi don Franje Milićevića)

- kulturološki i književni značaj sarajevske «Nade» i bosanske misije S. S. Kranjčevića; uticaji matične hrvatske književnosti

- Kranjčevićevi sljedbenici u poeziji (T. Alaupović)

- prozni pisci: proza didaktičko-folklornog usmjerenja (I. Klarić)

- romantičarska novela i njen otklon ka socijalnoj motivaciji (Ante Jukić)

- modernizacija folkornozavičajnog narativa (M. Jurkić)

- romantičarski historizam i «katolička moderna» (N. Jenko alias Eugen Matić)

- melodrama iz bosanskog katoličkog ambijenta (Lepušić – Kuzmanović – Milinović)

- srednjovjekovna književnost

- značaj rada Ćirila i Metodija

- karakteristike i značaj srednjovjekovne književnosti na južnoslavenskim prostorima

- srpska biografska književnost. Sava Nemanjić, Stevan Prvovjenčani, Domentijan

- hrvatska srednjovjekovna književnost. Bašćanska ploča. Prevodilačka i prerađivačka srednjovjekovna književnost

- makedonska srednovjekovna književnost

- počeci renesansne umjetničke književnosti na južnoslavenskim prostorima

- Dubrovačko-dalmatinska književnost. Marko Marulić, Šiško Menčetić, Džore Držić, Andrija Čubranović, Hanibal Lucić.

- poetika savremenog bosanskohercegovačkog pjesništva, pitanja njegova razvoja, pitanja odnosa prema ukupnoj bosanskohercegovačkoj pjesničko-književnoj tradiciji

- književnopovijesne, epohalne, tipske, poetičke karakteristike i tokovi svjetske književnosti romantizma i realizma

- književnopovijesne, epohalne, tipske, poetičke karakteristike i tokovi svjetske književnosti književnosti modernizma i postmodernizma

- društvena uloga pripovijetke u procesima tranzicije

- Savremena bh proza (hibridini postmoderni romaneskni žanr (metafikcija), ka padu postmodernizma/nova osjećajnost, kritički mimetizam/, anti/ratni roman i pripovijetka, novopovijesni roman,tranzicijski roman, žensko pismo i pisanje u bh prozi )

- savremena bh poezija (dokumentarizam, neorealizam, anti/ratna poezija, subkulturni fenomeni u bh poeziji)

- esejistika, kritika, književna historiografija i teorija

- intertekstualnost

- parodija

- metafikcija

- decentriranje postmodernog: eks-centrično

- problematiziranje historije

- problem reference

- diskurs, moć, ideologija

- historijski subject u/prema historiji i njegova/njena priča

 

Organizacija naučno-istraživačkog rada u naučnim oblastima:

1. Savremeni engleski jezik

2. Engleska i američka književnost

3. Kulturologija

 

I. OBLASTI NIR-a prema katedrama

 

1. U okviru naučne oblasti Savremeni engleski jezik rade se istraživanja unutar teoretske i primijenjene lingvistikje engleskog jezika, i to kako slijedi:

- istraživanja na svim nivoima lingvističke analize: fonologija, morfologija, sintaksa i semantika,

- istraživanja u oblasti interdisciplinarnih grana lingvistike, naročito iz sociolingvistike i pragmatike u međunarodnom i domaćem kontekstu,

- istraživanja u oblasti raznih grana kognitivne lingvistike: teorije konceptualne metafore, teorije konceptualne integracije, teorije mentalnih prostora i kognitivne lingvistike,

- istraživanja u oblasti kontrastivne analize i prevođenja, te u oblasti kontaktne lingvistike, naročito u oblasti jezičnog posuđivanja,

- Istraživanja u oblasti metodike nastave engleskog jezika, usvajanja engleskog kao stranog jezika, te akademskog pisanja na engleskom jeziku.

 

2. U okviru naučne oblasti Engleska i američka književnost rade se istraživanja unutar teorijskih i primijenjenih studija književnosti engleskog govornog područja, odnosno:

- interdisciplinarna istraživanja u oblasti savremenih književno-kritičkih teorija,

- interdisciplinarna kvalitativna istraživanja savremene književno-kulturalne produkcije Velike Britanije i Sjedinjenih Američkih Država (SAD),

- komparativna istraživanja intersekcionalnosti roda, klase i nacije u književno-kulturalnoj i teorijskoj anglo-američkoj, kao i domaćoj produkciji,

- interdisciplinarna istraživanja u oblasti prevođenja u domaćem i međunarodnom okruženju,

- komparativna interdisciplinarna istraživanja ključnih pitanja unutar savremene književne produkcije Velike Britanije, SAD-a i BiH u regionalnom i međunarodnom kontekstu, u suodnosu recentnim doprinosima promišljanju širih društvenih procesa unutar društveno-humanističkih nauka.

 

3. U okviru naučne oblasti Kulturologija rade se fundamentalna i primjenjena istraživanja unutar kulturalne teorije i kulturalnih studija u domaćem i međunarodnom kontekstu, odnosno:

- istraživanja u oblasti savremenih teorija kulture i kritičkih kulturalnih studija,

- interdisciplinarna kvalitativna (terenska, arhivska i teorijska) istraživanja savremenih i povijesnih kulturnih pojava i procesa u Bosni i Hercegovini, te u njenom regionalnom i međunarodnom okruženju,

- interdisciplinarna istraživanja savremene kulturne produkcije Velike Britanije i SAD-a, te odabranih oblasti unutar britanskih i američkih kulturalnih studija,

 - kvalitativna i kvantitativna istraživanja savremenih kulturnih praksi i identiteta, kulturne politike i ekonomije, te strategija kulturalizacije u domaćem i međunarodnom kontekstu,

- interdisciplinarna istraživanja u polju odabranih oblasti globalne i lokalne popularne i masovne kulture (film, audio-vizuelne umjetnosti, medijska kultura, nove tehnologije kulturne proizvodnje, kulturne prakse svakodnevnog života itd.).

 

II. Naučno-istraživačke aktivnosti u gore navedenim naučnim oblastima provode se kroz realizaciju:

i. Istraživanja u okviru doktorskih i magistarskih radova na relevantnim studijima II i III ciklusa;
ii. Individualnih i kolaborativnih naučno-istraživačkih projekata podržanih putem naučnih fondova od strane relevantnih ministarstava, drugih vladinih tijela, te nevladinih organizacija u Bosni i Hercegovini;
iii. Individualnih i kolaborativnih naučno-istraživačkih projekata finansiranih kroz relevantne fondove Evropske Unije, odnosno zemalja Evropske unije, Sjedinjenih Američkih Država i euroatlantskog regiona, kao i ostalih zemalja svijeta;
iv. Naučno-istraživačkih projekata koje podržavaju zainteresovani privredni subjekti, te pravna i fizička lica u zemlji i inostranstvu.


III. Rezultati naučno-istraživačkog rada objavljuju se u:

a. referentnim domaćim i međunarodnim naučnim časopisima,
b. referentnim zbornicima naučnih radova sa domaćih i međunarodnih naučnih konferencija i kongresa,
c. doktorskim i magistarskim disertacijama.
d. ostaloj relevantnoj štampanoj i elektronskoj periodici.


U oblasti naučno-istraživačkog rada, Odsjek njemačkog jezika i književnosti bavi se sljedećim istraživačkim temama:

- istraživanja u oblasti savremenog njemačkog jezika;

- konstrastivna istraživanja njemački-bosanski jezik;

- sintaksička distribucija pojedinih vrsta riječi;

- frazeologija njemačkog i bosanskog jezika, poslovice, vicevi

- pasiv u njemačkom i bosanskom jeziku;

- sintaksička analiza iz ugla gramatike zavisnosti;

- semantika, semantičke uloge, semantički odnosi;

- metafore u političkom diskursu;

- leksem „WO“ u njemačkom i njegovi ekvivalenti u bosanskom jeziku;

- istraživanja u oblasti njemačke književnosti;

- percepcija njemačke književnosti u vrijeme Austro-ugarske.


U oblasti naučno-istraživačkog rada, Odsjek socijalni rad se bavi:

- sistematsko istraživanje etiologije i dijagnosticiranja stanja socijalne potrebe, socijalnih problema i socijalnih pojava

- istraživanje primjene savremenih modela socijalne politike i socijalne politike u Bosni Hercegovini

- istraživanje modaliteta i rezultata socijalnog razvoja i socijalnog planiranja

- proučavanje efikasnosti primjene osnovnih i pomoćnih metoda socijalnog rada u prevenciji i rješavanju stanja socijalne potrebe pojedinca, porodice i lokalne zajednice

- istraživanje savremenih institucionalnih i vaninstitucionalnih modela i područja razvoja socijalnog rada

- istraživanje pojava, rezultata i efikasnosti socijalnog rada u oblasti socijalne, dječije i porodične zaštite

- istraživanje etiologije i fenomenologije socio-patoloških pojava
i savremenih socijalnih rizika

- istraživanje civilnog društva i socijalnih mreža kao resursa razvoja dobrovoljnog socijalnog rada i mrežnog socijalnog rada

- proučavanje socijalnog položaja, kvaliteta zadovoljavanja socijalnih potreba i ostvarivanja socijalnih prava osoba sa posebnim potrebama

- istraživanje savremenih modela socijalnog rada u radu s maloljetnim prestupnicima i drugim licima s devijantnim ponašanjem

proučavanje funkcija i zadataka socijalnog rada u oblasti: socijalizacije, resocijalizacije, rehabilitacije, socijalne terapije i socijalne integracije

- istraživanje rezultata u primjeni preventivnih i drugih socijalnih programa na različitim nivoima društvenog organizovanja

- proučava savremene standarde u oblasti razvoja profesionalnog socijalnog rada u svijetu i pružanja usluga socijalnog rada

- istraživanje značaja razvoja supervizije i menadžmenta u socijalnom radu

- proučavanje i unapređenje teorijske i naučne misli koja treba da pospješi razvoj socijalnog rada i socijalne politike u BiH.


U okviru naučno istraživačke djelatnosti Odsjek za Žurnalistiku bavi se istraživanjem u oblasti komunikologije i masovnih medija kao što su:

- Istraživanje oblika i načina komuniciranja na interpersonalnom, grupnom i masovnom nivou

- Istraživanje utjecaja različitih nivoa komuniciranja na pojedinca, grupe i društva

- Istraživanje utjecaja ljudske komunikacije na društvene tokove i promjene

- Istraživanje utjecaja ljudske komunikacije na kulturalne tokove i promjene

- Istraživanje utjecaja oblika komuniciranja na konstituiranje javnog mnijenja

- Istraživanja teorijskih okvira i modela komuniciranja

- Istraživanja stavova javnosti

- Istraživanje utjecaja masovnih medija na pojedinca i društvo

- Istraživanja utjecaja masmedijskih poruka na javnost i ciljne javnosti

- Istraživanje funkcija, tokova i trendova u oblasti masovnih medija i masovne komunikacije

- Priprema, realizacija evaluacija naučno-istraživačkih projekata u relevantnim oblastima

- Objavljivanje naučnih i stručnih radova u referentninm publikacijama

- Učešće na naučnim i stručnim konferencijama, seminarima i ostalim skupovima

- Međuuniverzitetska i međufakultetska saradnja

- Ostala naučno-istraživačka djelatnost u okviru naučnih oblasti Komunikologija i Masovni mediji

 

U okviru naučno istraživačke djelatnosti Odsjek filozofija-sociologija bavi se istraživanjem u okviru užih naučnih oblasti filozofije i sociologije i to:

a) Uža naučna oblast filozofija

Istraživanja u oblasti savremene filozofije

Teorijske osnove političke filozofije

Filozofija znanja i znanosti

Istraživanja u oblasti filozofije egzistencijalizma

b) Uža naučna oblast sociologija

- Istraživanja tranzicijskih procesa savremenog bosanskohercegovačkog društva

- Promjene i problemi u razvoju savremene bosanskohercegovačke porodice

- Istraživanja društvene strukture međuetničkih odnosa bosanskohercegovačkog društva

- Istraživanja u oblasti ekonomske sociologije

- Teorijska i empirijska istraživanja u oblasti sociologije genocida

- Istraživanja teorijskih okvira globalizacije

- Istraživanja društveno-historijskih osnova bošnjačkog etničkog identiteta

- Istraživanja socijalnog i političkog mišljenja u Bosni i Hercegovini

 

U domenu svoga rada Odsjek razredne nastave se bavi:

- Naučno-istraživački rad u oblasti teorijske baze i razboja kurikuluma predškolskog i osnovoškolskog obrazovanja

- Metodika rada sa djecom sa posebnim potrebama

- Teorijske osnove i praksa multidisciplinare nastave

- Savremeni modeli nastave i efekti nnjihove primjene u mlađim razredima osnovne škole

- Projektovanje kurikuluma za obrazovanje nastavnog kadra na osnovu naučnih i empirijskih istraživanja

- Psihologija i didaktika ranog učenja